Regulacje prawne
Przegląd polskich przepisów dotyczących zbierania i wykorzystywania wody deszczowej na własne potrzeby.
Poniższe informacje mają charakter wyłącznie edukacyjny i informacyjny. Nie stanowią porady prawnej. W sprawach wymagających indywidualnej oceny prawnej zalecamy kontakt z radcą prawnym lub właściwym organem administracyjnym.
Ustawa Prawo wodne z 2017 roku
Podstawowym aktem prawnym regulującym kwestie wód w Polsce jest ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. 2017 poz. 1566 z późn. zm.). Zastąpiła ona wcześniejszą ustawę z 2001 roku i wprowadza szereg zmian dotyczących m.in. korzystania z wód opadowych.
Ustawa wprowadza rozróżnienie między powszechnym korzystaniem z wód, zwykłym korzystaniem z wód i szczególnym korzystaniem z wód. To rozróżnienie jest kluczowe dla określenia, czy dana instalacja wymaga pozwolenia wodnoprawnego.
Zwykłe korzystanie z wód
Zgodnie z art. 33 ustawy Prawo wodne, właściciel gruntu może bez pozwolenia wodnoprawnego korzystać z wód stanowiących jego własność oraz wód podziemnych i powierzchniowych, jeżeli korzystanie to nie narusza praw innych osób i mieści się w kategorii zwykłego korzystania. Do tej kategorii zalicza się m.in. zbieranie wody opadowej z dachów budynków na własne potrzeby domowe i gospodarcze.
Kluczowym warunkiem jest wykorzystanie zebranej wody wyłącznie na potrzeby własne, bez jej sprzedaży ani przekazywania osobom trzecim w ramach działalności gospodarczej.
Kiedy potrzebne jest pozwolenie
Pozwolenie wodnoprawne może być wymagane w sytuacjach, gdy instalacja przekracza zakres zwykłego korzystania. Dotyczy to przede wszystkim dużych zbiorników retencyjnych, instalacji obsługujących więcej niż jeden budynek lub systemów, które mogą wpłynąć na stosunki wodne na sąsiednich nieruchomościach.
Organem właściwym do wydawania pozwoleń wodnoprawnych jest co do zasady starosta (dla mniejszych instalacji) lub dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej Wód Polskich (dla większych przedsięwzięć).
Przepisy budowlane a instalacje deszczowe
Niezależnie od prawa wodnego, instalacje zbierania deszczówki mogą podlegać przepisom prawa budowlanego. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane reguluje kwestie związane z robotami budowlanymi. W przypadku prostych instalacji zbiornikowych, szczególnie naziemnych, zazwyczaj nie są wymagane zgłoszenie ani pozwolenie na budowę. Jednak wykopy pod zbiorniki podziemne lub trwałe instalacje związane z budynkiem mogą wymagać przynajmniej zgłoszenia.
Przepisy lokalne i plany zagospodarowania
Warto sprawdzić miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego swojej gminy. Niektóre gminy wprowadzają własne regulacje dotyczące zagospodarowania wód opadowych na działce. Część z nich zachęca wręcz do budowy instalacji retencyjnych przez systemy dotacji lub ulg w opłatach za odprowadzanie wód opadowych.
Opłaty za usługi wodne
Prawo wodne z 2017 roku wprowadziło system opłat za usługi wodne. Dotyczy on m.in. odprowadzania wód opadowych do kanalizacji lub wód powierzchniowych. Budując własny system retencji, w wielu przypadkach można zmniejszyć lub wyeliminować te opłaty, ponieważ woda jest zagospodarowywana na działce, a nie odprowadzana do systemu publicznego.